De Nederlandse visserijsector roept het kabinet in Den Haag op om direct in te grijpen vanwege extreem hoge brandstofprijzen. De oproep volgt deze week nadat de kosten voor gasolie, de dieselsoort voor schepen, opnieuw hard opliepen. Verschillende vissers houden hun schepen aan de kade omdat een visreis niet meer uit kan. De gespannen markt voor gasolie zet ook de dieselprijs Nederland onder extra druk.
Dieselprijs onder druk door visserijcrisis
Vissers gebruiken laagzwavelige gasolie, een product dat technisch dicht bij wegdiesel ligt. Als de prijs van gasolie stijgt door schaarste of duurdere aanvoer, werkt dat vaak door in de bredere dieselmarkt. Daardoor kan ook de pompprijs voor automobilisten sneller meebewegen.
Raffinaderijen sturen hun productie op vraag en marge. Meer vraag naar mariene gasolie kan de beschikbare volumes voor wegverkeer verkleinen. Dat effect is sterker als er tegelijk onderhoud is aan raffinaderijen of aanvoerproblemen spelen.
De Nederlandse vloot vaart vooral vanuit havens langs de Noordzee, waar brandstofkosten een groot deel van de reiskosten vormen. Dit vergroot de druk op de sector wanneer de literprijs snel stijgt. Het gevolg: minder afvaarten en extra onzekerheid in aanvoerketens.
Kabinet gevraagd om ingrijpen bij brandstofprijzen
De sector vraagt het kabinet om noodmaatregelen, variërend van tijdelijke steun tot fiscale verlichting. Daarbij kijken vissers naar de ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Financiën. Die departementen gaan over respectievelijk de sector, de energiemarkt en belastingen zoals accijns.
Eventuele steun moet passen binnen Europese staatssteunregels. Dat beperkt de ruimte voor directe subsidies, maar laat soms wel tijdelijke compensatie of leningen toe. De Europese Commissie beoordeelt of maatregelen de markt niet verstoren.
Brancheorganisaties zoals BOVAG en RAI Vereniging benadrukken al langer dat belastingen een groot deel van de pompprijs bepalen. Daarmee ligt fiscale bijsturing politiek gevoelig, maar het kan wel snel effect hebben. Eerdere tijdelijke accijnsverlagingen lieten dat zien, al waren die maatregelen duur voor de schatkist.
Accijns is een vaste belasting per liter brandstof, boven op de productprijs.
Gevolgen voor automobilisten en transport
Voor automobilisten betekent een krappe dieselmarkt vaak hogere prijzen aan de pomp. Dat raakt vooral bestuurders van dieselauto’s en bestelwagens. Ook benzinerijders merken indirect effect als transportkosten stijgen.
Transportbedrijven rekenen hogere brandstofkosten soms door in tarieven. Dat kan leiden tot duurdere distributie van goederen en levensmiddelen. De keten werkt zo met vertraging door naar consumentenprijzen.
Elektrische auto’s hebben geen directe last van de dieselprijs. Toch blijven totale mobiliteitskosten voor alle rijders afhankelijk van energieprijzen, belastingen en infrastructuur. Voor zakelijke rijders telt daarnaast het beleid rond bijtelling, maar dat staat los van de huidige dieselpijn.
Oorzaken: olie, raffinage en geopolitiek
Brandstofprijzen bewegen mee met de ruwe olieprijs, die wordt beïnvloed door productieafspraken en geopolitieke spanning. Logistieke verstoringen, zoals omvaarroutes voor tankers, maken aanvoer duurder. Dat drukt op marges en duwt uiteindelijke literprijzen omhoog.
Sinds het wegvallen van Russische diesel in Europa zijn aanvoerroutes verschoven. Europa haalt nu meer geraffineerde producten uit onder meer het Midden-Oosten en de VS. Iedere hapering in die keten vergroot de kwetsbaarheid van de dieselmarkt.
Seizoensfactoren spelen ook mee. In het voorjaar en najaar plannen raffinaderijen onderhoud, waardoor minder capaciteit beschikbaar is. Tegelijk kunnen sectoren als landbouw en visserij juist meer brandstof vragen.
Dieselmarkt blijft volatiel dit voorjaar
Op het moment van schrijven is de onzekerheid groot en bewegen prijzen sneller dan normaal. Voor consumenten is de exacte pompprijs per regio en dag verschillend. Aanbieders, inkoopmomenten en lokale concurrentie maken een merkbaar verschil.
Voor beleid kijkt Den Haag naar een mix van fiscale en sectorspecifieke opties. Aanpassing van de Wet op de accijns is een directe knop, maar politiek en budgettair lastig. Sectorspecifieke steun kan sneller doel raken, mits die past binnen EU-kaders.
Voor de Nederlandse automobilist blijft het zaak om prijzen te vergelijken en zuinig te rijden. Voor ondernemers met dieselvoertuigen tellen bovendien contracten met brandstoftoeslag mee. De visserijcrisis laat zien hoe snel spanning in één deel van de brandstofketen het hele mobiliteitsdomein kan raken.
