De dieselprijs voor landbouwbedrijven in Nederland is in korte tijd bijna 50 procent hoger uitgekomen. De minister van Landbouw wacht op dit moment met maatregelen om die stijging te dempen. Dat vergroot de druk op boeren en loonwerkers die veel brandstof verbruiken. Het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) wil eerst de effecten en opties in kaart brengen.
Dieselprijs landbouwers 50 procent hoger
De brandstofprijzen voor landbouwmachines, zoals trekkers en oogstwagens, zijn fors opgelopen. Leveranciers rekenen meer door voor gasolie en diesel, mede door duurdere ruwe olie en hogere raffinagemarges. Ook de verplichte bijmenging van biobrandstof, een duurzaam aandeel in benzine en diesel, maakt de literprijs duurder.
In Nederland bestaat sinds 2013 geen verlaagd accijnstarief meer voor zogenoemde rode diesel in de landbouw. Daardoor betalen boeren hetzelfde accijns- en btw-niveau als andere dieselgebruikers. Accijns is een vaste literbelasting bovenop de product- en transportkosten.
De kostenstijging raakt vooral bedrijven die in het seizoen duizenden liters per week verbruiken. Zij hebben weinig speelruimte om op korte termijn te besparen op brandstof. Dat maakt de huidige dieselprijs direct voelbaar in de kostprijs per hectare of per uur werk.
Bijna 50 procent hogere dieselkosten voor landbouwvoertuigen dan een jaar geleden.
Kabinet wacht met ingrijpen in accijns
De minister van Landbouw kiest er nu voor om geen directe prijsmaatregel te nemen. Er ligt nog geen besluit over tijdelijke accijnsverlaging of een gerichte teruggaafregeling voor de sector. Het ministerie wil eerst de budgettaire gevolgen en Europese ruimte beoordelen.
Mogelijke opties die worden onderzocht variëren van een (tijdelijke) korting op accijns tot een gerichte subsidie voor efficiëntere werktuigen. Een subsidie verlaagt investeringskosten, maar heeft geen direct effect aan de pomp. Een accijnsmaatregel werkt sneller, maar kost de schatkist direct geld.
Het kabinet weegt ook het risico op marktverstoring mee. Een sectorale korting kan verschillen veroorzaken met wegtransport of bouwbedrijven, die eveneens veel diesel gebruiken. Daarom wordt breder gekeken naar een evenwichtige aanpak.
Gevolgen dieselprijs automobilist voorlopig beperkt
Voor particuliere automobilisten aan de pomp verandert er door dit uitstel weinig. De beslissing om landbouw geen aparte korting te geven, stuurt de benzineprijs of dieselprijs in Nederland niet direct. Beide markten reageren vooral op olieprijzen, raffinagecapaciteit en wisselkoersen.
Wel kunnen indirecte effecten ontstaan via transport- en voedselprijzen. Als landbouw- en logistiekkosten stijgen, kan dat later zichtbaar worden in consumentenprijzen. Voor de automobilist betekent dit geen andere literprijs, maar mogelijk wel duurdere producten.
Zakelijke rijders met een diesel-personenauto of bestelwagen merken dezelfde prijsschommelingen als nu. De bijtelling, een belasting op privégebruik van de leaseauto, verandert hierdoor niet. De Belastingdienst past bijtelling en accijns alleen aan na een formeel besluit, niet door sectornieuws.
Europese regels beperken nationale steun
Nederland moet bij gerichte brandstofsteun rekening houden met EU-staatssteunregels. Ook gelden Europese minimumniveaus voor energiebelastingen via de Energy Taxation Directive. Dat beperkt hoe ver een land accijns mag verlagen voor één sector.
Sommige EU-landen kennen nog vormen van teruggaaf of korting voor landbouwdiesel. Zulke regelingen staan onder druk door klimaatdoelen en gelijke-marktregels. Nederland schafte daarom jaren geleden rode diesel af en kiest sindsdien voor één tarief aan de pomp.
Vooruitkijkend komt daar mogelijk nog ETS2 bij, een Europees CO2-handelssysteem voor wegverkeer en gebouwen. ETS2, een prijs op CO2-uitstoot via emissierechten, kan vanaf 2027 een toeslag op fossiele brandstoffen opleveren. Dat maakt structurele verlagingen in één land lastiger te verdedigen.
Benzineprijs en dieselprijs: vooruitblik
De korte-termijnverwachting voor brandstofprijzen blijft volatiel. Prijzen reageren op geopolitiek, OPEC+ productiebesluiten en seizoensonderhoud bij raffinaderijen. Ook de dollarkoers speelt mee, omdat ruwe olie in dollars wordt afgerekend.
Voor Nederland tellen daarnaast bijmengverplichtingen en jaarlijkse indexatie van accijns mee. Bijmengen is het toevoegen van biobrandstof aan fossiele brandstof om CO2-uitstoot te verlagen. Op het moment van schrijven zijn er geen extra nationale prijsmaatregelen aangekondigd.
Een eventuele sectorspecifieke korting zou op korte termijn de landbouw ontzien, maar het algemene pompprijsniveau niet structureel veranderen. De benzineprijs en dieselprijs voor automobilisten blijven vooral samenhangen met internationale marktbewegingen. Dat betekent dat prijsschommelingen ook de komende maanden mogelijk blijven.
