Duitse tankstations hebben tijdens de zogeheten Tankrabatt in 2022 een deel van de accijnsverlaging niet volledig doorgegeven aan de pomp. Dat concludeert de Duitse mededingingsautoriteit Bundeskartellamt in een nieuw onderzoek. Daardoor bleven de benzineprijs Duitsland en de dieselprijs hoger dan de politiek had bedoeld. Dit raakt ook Nederlandse automobilisten, vooral in de grensstreek waar tanken over de grens populair is.
Benzineprijs Duitsland daalt minder dan bedoeld
De Tankrabatt gold van juni tot en met augustus 2022. In die periode verlaagde Duitsland tijdelijk de energie-accijns op benzine en diesel. Het doel was directe prijsverlaging aan de pomp en verlichting voor automobilisten. De daling bleek in de praktijk kleiner en korter dan verwacht.
Op de eerste dag zakten prijzen zichtbaar, maar daarna liepen ze weer snel op. Volgens het Bundeskartellamt kwam dat niet alleen door duurdere ruwe olie en wisselkoersen. Een deel van de korting bleef in de keten hangen, bij raffinaderijen en merken. Hierdoor bleef het beoogde voordeel voor de klant beperkt.
De uitkomst is relevant voor iedereen die in Duitsland tankt of prijzen volgt. Minder doorgegeven korting betekent minder verschil met buurlanden. Dat beïnvloedt tanktoerisme en concurrentie in de grensregio. Het maakt prijsvergelijking voor automobilisten belangrijker.
Tijdens de Tankrabatt werd de accijns in Duitsland verlaagd met circa 35 cent per liter benzine en 17 cent per liter diesel.
Bundeskartellamt: korting deels niet doorgegeven
De toezichthouder analyseerde groothandels- en pompprijzen, en vergeleek die met olieprijzen en valuta. Zo werd gekeken hoeveel van de belastingverlaging in de eindprijs terechtkwam. De conclusie: de doorwerking was onvolledig en wisselde per regio en merk. Grote ketens gaven gemiddeld minder door dan onafhankelijke stations.
De Duitse markt is sterk geconcentreerd, met Aral (BP), Shell, TotalEnergies, Esso en Jet als dominante merken. Kleine pompen zijn vaak afhankelijk van levering door diezelfde bedrijven. Dat vergroot de invloed van de grote spelers op het prijsniveau. Het is geen bewijs van kartelvorming, maar wel van structurele marktmacht.
Het Bundeskartellamt gebruikt data van de Markttransparenzstelle für Kraftstoffe, die realtime pompprijzen verzamelt. Meer transparantie moet prijsdruk vergroten. De autoriteit wil scherper blijven monitoren en kan ingrijpen bij misleiding of afspraken. Prijsregulering is niet aan de orde, maar extra rapportageplichten worden overwogen.
Gevolgen voor tanken in Nederlandse grensregio
Voor Nederlandse rijders is het prijsverschil met Duitsland belangrijk. Als Duitse kortingen niet volledig doorwerken, wordt het voordeel kleiner. Dat kan tanken net over de grens minder aantrekkelijk maken. Zeker als Nederlandse accijnzen ondertussen veranderen.
Nederland verlaagde in 2022 en 2023 tijdelijk de accijns, en verhoogde die per 1 januari 2024 weer. De feitelijke pompprijs hangt daarnaast af van olie, raffinagemarges en btw. Daardoor schommelt het verschil per week en per station. Vergelijken loont dus, zeker in grensstreken als Limburg, Gelderland en Drenthe.
Voor zakelijke rijders en leaserijders telt ook de btw-teruggave op brandstof. Ondernemers kijken bovendien naar totale kilometerkosten. Een kleinere prijsvoorsprong in Duitsland kan rittenplanning en tankpassen beïnvloeden. Fleetmanagers volgen daarom de grensprijzen extra nauw.
Zo werkt de brandstofprijs aan de pomp
De pompprijs bestaat uit meerdere onderdelen. Eerst is er de ruwe olieprijs en de raffinage- en transportkosten. Dan volgt de accijns, een vaste heffing per liter, en daarover komt btw, de belasting op de toegevoegde waarde. In Duitsland telt ook een nationale CO2-heffing mee sinds 2021.
Wisselkoersschommelingen spelen een rol omdat olie in dollars wordt afgerekend. Ook regionale concurrentie rond een station beïnvloedt het dagtarief. Grote merken sturen vaak meerdere keren per dag bij. Onafhankelijke pompen volgen de borden in de buurt.
Voor consumenten is de uitkomst zichtbaar in prijsapps en langs de weg. In Nederland houden onder meer de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en brancheorganisaties de marktontwikkelingen in de gaten. In Duitsland doet de Markttransparenzstelle dat. Transparantie moet voorkomen dat tijdelijke belastingmaatregelen wegvloeien in marges.
Strenger toezicht op pompprijzen in Duitsland
Het Bundeskartellamt ziet de Tankrabatt als leerpunt. Tijdelijke belastingschokken vragen om snelle en gedetailleerde monitoring. De toezichthouder wil dat data van raffinaderijen en groothandels beter beschikbaar komen. Zo is sneller zichtbaar waar een korting blijft hangen.
Voor Nederlandse automobilisten verandert er direct weinig. Maar meer toezicht bij de oosterburen kan op termijn leiden tot eerlijkere prijsdoorwerking. Dat kan het grensvoordeel weer vergroten of verkleinen, afhankelijk van beleid aan beide kanten. Het effect op jouw portemonnee zit dus in uitvoering, niet alleen in de wet.
Op het moment van schrijven zijn geen nieuwe Duitse accijnsverlagingen aangekondigd. Eventuele maatregelen zullen nauwlettend worden gevolgd door toezichthouders en branche. Voor nu blijft vergelijken de eenvoudigste manier om kosten te drukken. Zeker bij veel kilometers of vaste routes loont het om prijsapps te checken.
